نگارنده: احمدرضا رحیمی ریسه
تاریخ انتشار: ۱۴۰۴/۰۶/۲۲
غُرر الفوائد ودُرَر القلائد معروف به الأمالی، اثری در ژانر «امالی»، از آثار مهم برجای مانده از سیّد مرتضی است. غرر الفوائد از ۸۰ مجلس متعدد تشکیل شده و سیّد مرتضی معمولاً در هر مجلس یک یا چند آیه را بررسی میکند و بعضاً به تناسب، به بررسی احادیث و اخبار تاریخی نیز می پردازد. موضوعات آیات منتخب معمولاً کلامی است. او در شرح هر آیه به طرح دیدگاههای مختلف کلامی و زبانی پیرامون آن آیه میپردازد. در مسائل کلامی بیشتر آراء متکلّمانی همچون ابراهیم نظّام، ابوهذیل، ابوالقاسم بلخی و جاحظ و در مسائل زبانی بیش از همه نظرات استاد خود یعنی مرزبانی را طرح میکند. سیّد مرتضی به مناسبت به اشعار عربی نیز استناد میکند و معمولاً به هنگام ذکر هر شعر به شرح احوال شاعر و عقاید دینی او نیز نظر دارد. غرر الفوائد و درر القلائد از اهمیّتی بسیار در ادب عربی برخوردار است، به گونهای که جورج شحاته قنواتی آن را در ردیف الکامل مبرّد، البیان و التبیین جاحظ، عیون الأخبار ابن قتیبه، عقد الفرید ابن عبد ربّه و اغانی ابوالفرج اصفهانی میداند. در غرر الفوائد، شرح بیش از صد و چهل آیه، سی حدیث، سی و یک ضرب المثل و ۱۳۴۹ بیت شعر و نیز احوال شصت و پنج شخصیّت ذکر شده است. سیّد مرتضی پس از املای مجلس هشتادم مشغول به انجام امور حج میشود. او بعدها تکملهای را به غرر الفوائد افزود و در آن ذیل عنوانهای «مسأله» به طرح مسائل مختلف در کلام، ادبیات و شرح احوال پرداخت. این تکمله در بیشتر نسخههای غرر الفوائد به چشم میخورد و شامل سی و یک مسأله است.