نگارنده: احمدرضا رحیمی ریسه
تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۱۲/۲۰
این کتاب شکل کوتاهتر کتاب الحماسه (الحماسة الکبری) است. داستان تألیف آن همچون کتاب الحماسه است و ابوتمّام آن را، همان طور که در آغاز نسخۀ احمد سوم ۲۶۱۴ آمده است پس از الحماسة الکبری تألیف کرده است و نسخۀ آن بعد از درگذشت او پیدا شده است:
«هذا کتاب الحماسة الصغری و هو کتاب الوحشیات. و هذا الکتاب اختاره أبو تمّام حبیب بن أوس الطائی-رحمه الله- بعد اختیاره کتاب الحماسة الکبری، و لم یُرَوِّه ولکن وُجِد بعده مکتوباً فی مسوّدة بخطه مترجماً بکتاب الوحشیات».
فصل بندی الحماسة الصغری تقریباً با الحماسة الکبری یکی است و شامل این باب ها می شود: باب الحماسة، باب المراثی، باب الادب، باب النسیب، باب الهجاء، باب السماحة و الاضیاف، باب الصفات، باب المشیب و هو بدل، باب السیر و النعاس، باب المُلَح، و باب مذمة النساء.
کتاب الوحشیات شهرت کمتری نسبت به الحماسة الکبری داشته است. شمار اندک ارجاعات و اشارات به آن در متون کهن و به ویژه شارحان از یک سو و نیز دست نویس های بسیار اندک آن (تاکنون تنها دو دست نویس از آن شناخته شده است) از سوی دیگر، دلیلی است بر شهرت اندک آن.
از آن جا که نسخۀ دست نویس ابوتمّام عنوان کتاب الوحشیات را بر خود داشته است (نکـ: آغاز متن اصلی الوحشیات، چاپ قاهره)، به نظر می رسد که این عنوان را خود ابوتمّام برای این جُنگ برگذیده است.
کتاب الوحشیات بر اساس نسخۀ استانبول با این مشخصات بهچاپ رسیده است: ابو تمّام حبیب بن اوس طائی، کتاب الوحشیات، تحقیق و تعلیق عبدالعزیز میمنی راجکوتی و محمود محمّد شاکر، قاهره: دارالمعارف، ۱۹۶۸م.