دانشنامه نسخ خطی امامیه

نگارنده: احمدرضا رحیمی ریسه

تاریخ انتشار: ۱۴۰۴/۰۶/۲۲


فهرست مطالب

نسخه‌های جوابات المسائل السلّاریه بسیار اندکند و از آن تنها دو نسخۀ پیشاصفوی برجا مانده‌است. از این میان فقط یک نسخه پیش از ۶۵۶هـ/ ۱۲۵۸م کتابت شده‌است.

این نسخه، از نظر قدمت، نخستین دست‌نویس جوابات المسائل السلّاریه است. نسخه کامل است و جزء دوم مجموعه‌ای است شامل دو اثر از سیّد مرتضی. نخستین آن‌ها غرر الفوائد است در برگ ۱-۲۷۴ (نکـ: ذیل همین عنوان). جوابات المسائل السلّاریه دومین اثر (گ ۲۷۵-۲۸۷) این مجموعه است.

ویژگی­‌های عمومی نسخه

ویژگی‌های عمومی این بخش از نسخه همانند ویژگی بخش نخست نسخه است (نکـ: معرفی همین نسخه در بخش معرفی نسخه‌های غرر الفوائد).

افتادگی‌ها و آسیب‌دیدگی‌های نسخه

این بخش از نسخه افتادگی خاصی ندارد. کنارۀ برگ نخستین این بخش (گ ۲۷۵) از بین رفته بوده و بعدها ترمیم شده‌است (نکـ: تصویر ۱).

کاتب و تاریخ کتابت نسخه

این بخش از نسخه، بر اساس انجامۀ آن در برگ ۲۸۷پ، در تاریخ ۲۵ شعبان ۵۴۴هـ/ ۲۸ دسامبر ۱۱۴۹م به دست محمّد بن الحسن بن محمّد بن جعفر المؤدِّب کتابت شده‌است (نکـ: تصویر ۲). متن انجامۀ کاتب از این قرار است:

تمّت المسائل السلاریة ولله الحمد والشکر وصلّی الله علی محمّد وآله الأخیار والله حسبي ونعم الوکیل. فرغ من نَسخها محمّد بن الحسن بن محمّد بن جعفر المؤدب بتاریخ الخامس والعشرین من شهر الله المبارك شعبان سنة أربع وأربعين [وخمس مائة].

مقابله و تصحیح نسخه

برای توضیحات مربوط به تصحیح و مقابلۀ نسخه و یادداشت مربوط به آن نکـ: معرفی همین نسخه در بخش معرفی نسخه‌های غرر الفوائد.

برافزوده‌های متن (حاشیه‌ها و…) و نسخه

به‌جز اصلاح چند مورد افتادگی و یکی دو مورد دیگر، این بخش از نسخه هیچ حاشیۀ دیگری ندارد. برای برافزوده‌های نسخه نیز نکـ: معرفی همین نسخه در بخش معرفی نسخه‌های غرر الفوائد.

چند خصوصیت کتابتی نسخه

__ کاتب برای تمایز پرسش‌ها از یکدیگر و گاه برای تمایز بین پرسش و پاسخ آن از علامت استفاده کرده‌است.

پیشینۀ پژوهش دربارۀ نسخه

Hassan Ansari and Sabine Schmidtke, Al-Šarīf al-Murtaḍā’s Oeuvre and Thought in Context: An Archaeological Inquiry into Texts and Their Transmission, Cordoba: UCO Press, 2 vols. 2022, pp. 124-125 & 265-266.

تصویر ۱: آغاز متن، گ ۲۷۵ر
تصویر ۲: پایان متن و نسخه، شامل انجامۀ کاتب و یادداشت مقابلۀ نسخه، گ ۲۸۷پ